Gluten is de naam van een groep eiwitten die wordt aangetroffen in sommige granen en de producten die ervan worden gemaakt. Denk hierbij aan tarwe, spelt, rogge en gerst.

Ongeveer 200.000 mensen in Nederland hebben een serieuze aandoening die direct in verband te brengen zijn met dit eiwit. Echter weet minder dan 20% van deze grote groep mensen dat hun ongemakken, zoals buikpijn en huiduitslag hun bron vinden in een ziekte, allergie of overgevoeligheid voor gluten.

gluten

We zetten een aantal bekende aandoeningen op een rij:

Coeliakie

Mensen die aan de auto-immuunziekte coeliakie  lijden, hebben een intolerantie voor gliadine en verwante prolamines in andere granen.

Bij coeliakie maakt het afweersysteem antistoffen aan tegen eigen cellen in de darm, als gevolg van de inname van gluten. Hierdoor beschadigt het slijmvlies in de darm.

De auto-immuunreactie welke volgt na inname van gliadine, zorgt voor beschadiging van de darmvlokken en het slijmvlies van de dunne darm. Hierdoor kunnen andere bouwstoffen minder goed worden opgenomen door de darm.

Op het moment dat er glutenvrij wordt gegeten, herstellen de darmvlokken zich, en kunnen voedingstoffen weer normaal worden opgenomen. Het vervelende van deze aandoening is dat het herstel niet blijvend is.

Steeds als er glutenhoudende producten worden gegeten beschadigen de darmvlokken. Dit zorgt dat de conditie van de darm verslechtert en klachten hierdoor toenemen.

Sommige granen, zoals teff, gierst, mais en rijst worden als vervanger gebruikt voor gliadinerijke granen als tarwe. Ook zijn quinoa en boekweit goede alternatieven. Havervlokken kunnen gluten bevatten als die verwerkt zijn door een machine die ook glutenproducten verwerkt. Niet alle haver is daardoor standaard glutenvrij. Let hierbij op de omschrijving op de verpakking. Hier moet duidelijk op staan dat het om glutenvrije haver gaat.

Een glutenvrij dieet volgen is lastig, maar met de juiste kennis is het mogelijk om afwisselend te eten en de juiste en voldoende voedingsstoffen binnen te krijgen.

Tarwe-allergie

Indien er sprake is van een tarwe-allergie ontstaat er een allergische reactie op bepaalde eiwitten die aanwezig zijn in tarwe of in granen die hiervan familie zijn zoals spelt en kamut. Een andere naam voor Kamut is Khorasan tarwe. Khorasan is een harde tarwesoort en bevat weinig zetmeel en veel gluten (eiwitten).

De kleine groep mensen met een tarwe-allergie, kan in tegenstelling tot mensen met coeliakie wel andere glutenbevattende granen gebruiken, zoals bijvoorbeeld spelt, rogge en gerst.

Voorwaarde is natuurlijk wel dat er geen “kruisbestuiving” met tarwe mag hebben plaatsgevonden.

De allergische reactie van het afweersysteem ontstaat zeer snel waardoor klachten als benauwdheid, diarree, braken, buikpijn en huiduitslag kunnen voorkomen. De gevolgen van de reactie kunnen zeer ernstig zijn.

Glutensensitiviteit

Naast coeliakie en tarwe-allergie is er ook een groep mensen die klachten krijgt door het eten van tarwe.

Algemeen zijn de klachten niet zo heftig als bij coeliakie of tarwe-allergie.  Wel kunnen ze bijzonder vervelend zijn.

Klachten zijn bijvoorbeeld lichte diarree, buikkrampen of een opgeblazen gevoel. Vaak wordt vermoeidheid ook gegeven als een bijkomende klacht.

In de medische wetenschap wordt deze erkende aandoening omschreven als Niet Coeliakie Gluten Sensitiviteit of non-celiac gluten sensitivity (NCGS).

De aandoening is zeer algemeen en men weet niet waardoor de klachten worden veroorzaakt. Ook is niet duidelijk hoe de klachten in het lichaam ontstaan en/of dit bij alle patiënten dezelfde oorzaak heeft.

Wel is bekend dat het verminderen van gluten bevattende producten leidt tot vermindering van de klachten.

Het vaststellen van glutensensitiviteit is complex. Het is namelijk niet aantoonbaar in het bloed of in de darm. Eerst moet een arts ziekten zoals coeliakie uitsluiten door middel van bloedonderzoek en een darmbiopt. Dan moet worden vastgesteld of het vermijden van gluten inderdaad  helpt om klachten te voorkomen.

Heb je het vermoeden dat je misschien last hebt van bovenstaande aandoeningen of klachten? Maak dan eerst een afspraak met je huisarts. Hij of zij kan je hiermee verder op weg helpen en eventueel een doorverwijzing geven.

Heb je last van bovenstaande aandoeningen of klachten en wil je advies? Kijk dan bij: Programma: Voedingsadvies

Getagd op: